الشيخ الطبرسي (مترجم: نورى و مفتح)

30

تفسير مجمع البيان (فارسى)

دامن خود را از صرف مال يتيم پاك نگه دارند و نه كم و نه زياد ، از آن مصرف نمى - كنند . استعفاف بمعنى امتناع و ترك است ، وَ مَنْ كانَ فَقِيراً فَلْيَأْكُلْ بِالْمَعْرُوفِ : و سرپرستى كه فقير است مىتواند باندازهء كفايت و نيازمندى خود از مال يتيم بعنوان قرض بردارد و بعد پس بدهد . اين معنى از سعيد بن جبير ، مجاهد ، ابو العاليه ، زهرى و عبيدهء سلمانى است . از امام باقر ( ع ) نيز روايت شده است ولى عطاء ( بن ابى رياح و قتاده و جماعتى معتقدند كه مىتواند به - اندازه‌اى كه رفع احتياجش از لحاظ خوراك و پوشاك بشود ، از مال يتيم برگيرد لكن اجازه نداده‌اند كه اجرت محافظت مال را بردارد ، چه ممكن است ، اجرت از حد احتياج ، افزونتر باشد . از روايت ما چنين استفاده مىشود كه ولى حق دارد ، اجرت زحمات خود را بردارد ، خواه باندازهء كفايتش باشد يا نباشد . از ابن عباس سؤال شد كه : آيا ولى يتيم مىتواند از شير شتر استفاده كند ؟ پاسخ داد : اگر سرپرستى كنى و زخم آن را روغن بمالى ، مىتوانى از شير آن بخورى ، به شرطى كه بفرزندش صدمه نزنى و در دوشيدن شير ، اسراف نكنى . فَإِذا دَفَعْتُمْ إِلَيْهِمْ أَمْوالَهُمْ فَأَشْهِدُوا عَلَيْهِمْ : به اولياى يتيمان دستور مىدهد كه هر گاه يتيمان صلاحيت پيدا كردند و مالشان را به آنها سپرديد ، احتياط را از دست مدهيد و از آنها شاهد بگيريد تا بعدا منكر نشوند و دچار تهمت نشويد . در اين آيه خداوند متعال كمال لطف و رحمت و انعام خود را هم نسبت به يتيمان و هم نسبت به سرپرستان آنها آشكار ساخته و براى هر كدام دستورى صادر فرموده است كه صلاحش در آن است . بطور كلى نظر پروردگار متعال اين است كه تمام انسانها از نظر امور معاش و معاد راهنمايى شوند و بخطا نيفتند . وَ كَفى بِاللَّهِ حَسِيباً : شهادت خداوند و علم او به اينكه مال يتيمان را به آنها سپرده‌ايد ، كافى است . برخى گفته‌اند : منظور اين است كه : همانطورى كه بيم داريد كه يتيم بالغ شود و از شما حساب بخواهد ، از حساب آخرت نيز بيمناك باشيد .